Aquaduin is een pionier in waterhergebruik. Sinds 2002 wordt het behandelde rioolwater van de waterzuiveringsinstallatie van Wulpen, beheerd door Aquafin, opgewaardeerd tot infiltratiewater. De infiltratie gebeurt in de waterwinning St-André.
Na een gemiddelde verblijftijd in het duinzand van 60 dagen wordt het water terug opgepompt. Beluchting en zandfiltratie volstaan om er drinkwater van te maken. De combinatie van hergebruik en infiltratie heeft gezorgd voor zachter water, een grotere leveringszekerheid en hogere natuurwaarden in de duinen.
Bij de productie van infiltratiewater wordt omgekeerde osmose, een soort moleculaire filtratie, toegepast. Dit garandeert een uitstekende kwaliteit maar anderzijds blijft er ook een restfractie over. Ook hiervoor heeft Aquaduin een oplossing gevonden. Sinds 2022 stroomt dit concentraat door een ‘wilgenveld’. Dit is vergelijkbaar met een klassiek rietveld maar in plaats van riet werden wilgen geplant. Deze bomen kunnen het hogere zoutgehalte de baas en leveren bovendien nuttige biomassa (hout) op.
Het voornaamste objectief was de verwijdering van nutriënten en dan voornamelijk stikstof. De resultaten zijn goed. In het laatste volledige operationele jaar (2024) bedroeg de gemiddelde verwijdering voor totaal stikstof 32%. Afgaand op de resultaten tijdens de laatste zomer wordt de verwijdering steeds beter: 45,7% dit jaar tegenover 39,3% in 2024. Tijdens de zomer zijn de resultaten beter omdat zowel de bacteriële activiteit als de groei van de wilgen dan hoger is. Het blijken vooral de bacteriën te zijn die zorgen voor de omzetting van verschillende stikstofverbindingen tot het onschadelijke stikstofgas. Ook tijdens de winter halen we nog een redelijk rendement: van oktober vorig jaar tot april dit jaar werd 29% stikstof verwijderd.
Samen met VITO werd ook het effect onderzocht op enkele ‘micropolluenten’. Dit zijn chemische stoffen die in zeer lage concentraties voorkomen, maar toch ernstige gevolgen kunnen hebben voor het milieu en de gezondheid. Ook hier zagen we voor sommige geneesmiddelen verwijderingsrendementen tot 90%. Maar dit is niet algemeen: anders stoffen worden niet tot weinig verwijderd.
In de komende weken zullen de wilgen een eerste keer geoogst worden. Aquaduin doet onderzoek naar de meest nuttige toepassing van het hout. Eén optie is om er ‘biochar’ van te maken. Dit is een soort actieve kool waarmee we micropolluenten kunnen verwijderen.
Het wilgenveld is ook één van de demonstratieprojecten van CircSyst, een Europees onderzoeksprogramma, waarin ook VITO en Aquafin partner zijn. In 2025 werd onderzoek gedaan naar alternatieve ondergronden voor de wilgen en volgend jaar zal een pilootproef gebeuren met nanofiltratie. Zo wordt onderzocht of een deel van dit water kan hergebruikt worden om zo het rendement van het hergebruik te vergroten.
Het wilgenveld in de zomer. De wilgen leveren heel wat hout op dat nuttig kan gebruikt worden.